# पुरुषांनी पेल्व्हिक फ्लोअर स्नायू कसे शोधावे?

प्रकाशित: 2026-10-21. अद्ययावत: 2026-10-21.
URL: https://rockkegel.app/mr/guides/how-to-find-pelvic-floor-muscles-men/

## थोडक्यात उत्तर

पेल्व्हिक फ्लोअर स्नायू शोधण्यासाठी, तुम्ही गॅस सोडणे रोखण्याचा प्रयत्न करत आहात अशी कल्पना करा. त्यासाठी जे स्नायू वापराल ते आकुंचित करा. गुदद्वाराच्या भागात "ओढल्यासारखी" भावना आली, तर तुम्ही योग्य स्नायू आकुंचित करत आहात ([NIDDK](https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/kegel-exercises)). तुम्ही एकदा लघवी मध्येच थांबवूनही पाहू शकता. प्रवाह थांबवणारे स्नायू हेच स्नायू आहेत.

अनेक पुरुषांना सुरुवातीला हे अवघड जाते. हे स्नायू शरीराच्या आत असतात, त्यामुळे ते काम करताना दिसत नाहीत. हे मार्गदर्शक त्यांना शोधण्याचे चार मार्ग आणि तुम्ही चुकून इतर स्नायू वापरत नाही हे तपासण्याचे तीन मार्ग देते.

## पुरुषांनी पेल्व्हिक फ्लोअर स्नायू कसे शोधावे? थोडक्यात उत्तर

- **गॅस रोखा.** तुम्ही गॅस आत रोखून धरत आहात अशी कल्पना करा. आकुंचित करा. गुदद्वाराच्या भागात ओढ जाणवू द्या.
- **एकदा लघवी थांबवा.** प्रवाह मध्येच थांबवा. हे फक्त भावना ओळखण्यासाठी करा.
- **आरशात पाहा.** आकुंचित केल्यावर लिंगाचा मूळ भाग पोटाकडे सरकतो आणि अंडकोष वर उचलले जातात.
- **बोटाने तपासा.** गुदद्वारात एक बोट घाला आणि आकुंचित करा. बोटावर घट्टपणा जाणवतो.

चारही पद्धतींमध्ये तुमचे पोट, मांड्या आणि नितंब सैल राहिले पाहिजेत ([MedlinePlus](https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000141.htm)).

## पेल्व्हिक फ्लोअर स्नायू म्हणजे काय आणि ते कुठे असतात?

पेल्व्हिक फ्लोअर हा तुमच्या ओटीपोटाच्या तळाशी असलेला स्नायूंचा गट आहे. NIDDK नुसार हे स्नायू ओटीपोटाच्या पुढच्या भागापासून मागच्या भागापर्यंत झोळीसारखे पसरलेले असतात. ते मूत्राशय आणि गुदाशयाला आधार देतात. ते चुकीच्या वेळी लघवी, शौच किंवा गॅस रोखण्यास मदत करतात ([NIDDK](https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/kegel-exercises)).

Cleveland Clinic त्यांचे वर्णन लघवीचा प्रवाह थांबवण्यासाठी वापरले जाणारे स्नायू असे करते. ते लैंगिक संबंधातही मदत करतात ([Cleveland Clinic](https://my.clevelandclinic.org/health/articles/14611-kegel-exercises)).

तुम्ही हे स्नायू रोज वापरता, पण सहसा त्यांचा विचार करत नाही. केगल व्यायाम म्हणजे या स्नायूंचे जाणीवपूर्वक आकुंचन, धरणे आणि सोडणे. त्यांना प्रशिक्षण देण्यापूर्वी तुम्हाला ते शोधावे लागतात.

## स्नायू शोधण्याचे चार मार्ग

### 1. गॅस रोखत आहात अशी कल्पना करा

ही पद्धत तुम्ही कुठेही करू शकता. बसा किंवा झोपा. तुम्ही एका शांत खोलीत आहात आणि तुम्हाला गॅस रोखायचा आहे अशी कल्पना करा. त्यासाठी जे स्नायू वापराल ते आकुंचित करा. NIDDK नुसार गुदद्वाराच्या भागात "ओढल्यासारखी" भावना आली, तर तुम्ही योग्य स्नायू वापरत आहात. NHS सुद्धा लोकांना लघवी आणि गॅस रोखत असल्याची कल्पना करायला सांगते ([NHS](https://www.nhs.uk/conditions/urinary-incontinence/10-ways-to-stop-leaks/)).

### 2. लघवी मध्येच थांबवा, फक्त एकदा

लघवी करताना प्रवाह सुरू करा आणि मग तो थांबवण्याचा प्रयत्न करा. MedlinePlus नुसार मूत्राशय किंवा गुदद्वाराजवळचे स्नायू घट्ट होऊन वर सरकल्याचे तुम्हाला जाणवू शकते. हे पेल्व्हिक फ्लोअर स्नायू आहेत ([MedlinePlus](https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000141.htm)).

ही पद्धत फक्त भावना ओळखण्यासाठी वापरा. NIDDK नुसार लघवी करताना नियमितपणे केगल केल्यास मूत्राशयाच्या संसर्गाचा धोका वाढू शकतो. MedlinePlus नुसार लघवी करताना केगलचा सराव महिन्यातून दोनदापेक्षा जास्त करू नका.

### 3. आरशात पाहा

पाय थोडे लांब ठेवून आरशासमोर उभे राहा. लघवी आणि गॅस एकाच वेळी रोखत असल्यासारखे स्नायू घट्ट करा. तुमच्या लिंगाचा मूळ भाग पोटाकडे सरकतो आणि अंडकोष वर उचलले जातात. ही तपासणी पेल्व्हिक फ्लोअर व्यायामाच्या एका यादृच्छिक चाचणीत पुरुषांनी वापरलेल्या व्यायाम पत्रकातून घेतली आहे ([Dorey et al., 2004](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1324914/)).

त्याच पत्रकात बसून करायची तपासणीही आहे. गुडघे थोडे लांब ठेवून खुर्चीवर बसा. तुम्ही पेल्व्हिक फ्लोअर खुर्चीपासून वर उचलत आहात असे स्नायू घट्ट करा, पण नितंब उचलू नका.

### 4. बोटाने तपासा

गुदद्वारात एक बोट घाला. लघवी रोखत असल्यासारखे आकुंचित करा. बोटावर घट्टपणा जाणवला, तर तुम्ही योग्य स्नायू वापरत आहात ([NIDDK](https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/kegel-exercises)). MedlinePlus पुरुषांसाठी हीच पद्धत देते. त्यानुसार स्नायू घट्ट होऊन वर-खाली सरकल्याचे तुम्हाला जाणवले पाहिजे.

## चुकीचे स्नायू वापरत आहात हे कसे ओळखावे

अनेक पुरुष चुकून इतर स्नायू आकुंचित करतात. ही लक्षणे पाहा:

- **तुमचे नितंब घट्ट होतात.** तुम्ही खुर्चीवरून वर उचलले जाता. Dorey व्यायाम पत्रकानुसार पेल्व्हिक फ्लोअर उचला, पण नितंब नाही. MedlinePlus नुसार नितंबाचे स्नायू सैल राहिले पाहिजेत.
- **तुमचे पोट आत ओढले जाते.** NIDDK नुसार पोट किंवा मांड्या घट्ट केल्यास तुमच्या मूत्राशयावर जास्त दाब येऊ शकतो.
- **तुम्ही श्वास रोखता.** Cleveland Clinic नुसार श्वास रोखावा लागेल इतक्या जोरात आकुंचित करू नका. मोठ्याने मोजल्यास नेहमीसारखा श्वास घेण्यास मदत होऊ शकते.
- **तुम्हाला वेदना होतात.** Cleveland Clinic नुसार केगल करताना दुखू नये. पोट, पाठ किंवा डोके दुखत असेल, तर तुम्ही श्वास रोखत आहात किंवा चुकीचे स्नायू आकुंचित करत आहात असा त्याचा अर्थ असू शकतो ([Cleveland Clinic](https://my.clevelandclinic.org/health/articles/14611-kegel-exercises)).

## तरीही स्नायू सापडत नसतील तर

NIDDK नुसार अनेकांना हे अवघड जाते. तुम्ही व्यायाम करत असताना डॉक्टर, नर्स किंवा पेल्व्हिक फ्लोअर थेरपिस्ट तुमची तपासणी करू शकतात. तुम्ही योग्य स्नायू आकुंचित करता का ते ते सांगू शकतात. ते बायोफीडबॅक, विद्युत उत्तेजना किंवा खास वजने यांसारखी साधनेही सुचवू शकतात ([NIDDK](https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/kegel-exercises)).

बायोफीडबॅकमध्ये लघवीवर नियंत्रण ठेवणाऱ्या स्नायूंचे आकुंचन मोजण्यासाठी सेन्सर वापरले जातात ([NIDDK](https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/bladder-control-problems/treatment)). Dorey चाचणीत पुरुषांनी गुदद्वारातील दाब सेन्सरच्या बायोफीडबॅकसह पेल्व्हिक फ्लोअर व्यायाम केले.

## स्नायू सापडल्यानंतर

लघवी न थांबवता स्नायू शोधता येऊ लागले, की तुम्ही प्रशिक्षणासाठी तयार आहात. 3 सेकंदांचे आकुंचन आणि 3 सेकंदांचे सोडणे यांनी सुरुवात करा. 10 वेळा पुन्हा करा ([MedlinePlus](https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000141.htm)). संपूर्ण पद्धत [पुरुषांसाठी केगल व्यायाम कसा करावा](https://rockkegel.app/mr/guides/how-to-do-kegel-exercises-for-men/) मध्ये वाचा.

## Rock कशी मदत करते

Rock ॲपच्या सामान्य प्रश्न स्क्रीनवर "माझा पेल्व्हिक फ्लोअर स्नायू कसा ओळखावा?" नावाचा भाग आहे. पहिल्या सेटपूर्वी तो वापरा.

तुम्ही तयार झाल्यावर सुरुवात करण्यासाठी [नियंत्रण मोड](https://rockkegel.app/mr/features/control-mode/) चांगला आहे. त्यात हळू आकुंचन आणि हळू सोडणे असते. हळू हालचालीमुळे तुम्ही कोणते स्नायू वापरता ते जाणवायला वेळ मिळतो. स्क्रीन प्रत्येक टप्प्यावर **आकुंचित करा**, **धरून ठेवा** आणि **सोडा** दाखवते. [व्हायब्रेशन](https://rockkegel.app/mr/features/voice-and-vibration-cues/) चालू असल्यास तुम्ही डोळे मिटून भावनेवर लक्ष केंद्रित करू शकता.

Rock हे प्रशिक्षणाचे साधन आहे. ते कोणत्याही आजाराचे निदान किंवा उपचार करत नाही.

हे मार्गदर्शक सामान्य माहिती आहे, वैद्यकीय सल्ला नाही. लक्षणांबद्दल डॉक्टरांशी बोला.

## वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

### पुरुषांमध्ये पेल्व्हिक फ्लोअर स्नायू कुठे असतात?

NIDDK नुसार ते ओटीपोटाच्या पुढच्या भागापासून मागच्या भागापर्यंत झोळीसारखे पसरलेले असतात. ते मूत्राशय आणि गुदाशयाला आधार देतात.

### स्नायू शोधण्यासाठी लघवी थांबवणे वाईट आहे का?

हे फक्त भावना ओळखण्यासाठी करा. NIDDK नुसार नियमितपणे लघवी थांबवल्यास मूत्राशयाच्या संसर्गाचा धोका वाढू शकतो. MedlinePlus नुसार महिन्यातून दोनदापेक्षा जास्त हे करू नका.

### मी योग्य स्नायू आकुंचित करतो हे कसे कळेल?

गुदद्वाराच्या भागात ओढल्यासारखी भावना येते. आरशात लिंगाचा मूळ भाग वर सरकतो आणि अंडकोष वर उचलले जातात. तुमचे पोट, मांड्या आणि नितंब सैल राहतात.

### मी योग्य करतो का ते कोण तपासू शकते?

NIDDK नुसार तुम्ही व्यायाम करत असताना डॉक्टर, नर्स किंवा पेल्व्हिक फ्लोअर थेरपिस्ट तुमची तपासणी करू शकतात. ते बायोफीडबॅकही वापरू शकतात.

## स्रोत

- [Kegel Exercises](https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/kegel-exercises). NIDDK, National Institutes of Health.
- [Kegel exercises - self-care](https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000141.htm). MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine.
- [Kegel Exercises: Benefits, How To and Results](https://my.clevelandclinic.org/health/articles/14611-kegel-exercises). Cleveland Clinic.
- [Urinary incontinence: 10 ways to stop leaks](https://www.nhs.uk/conditions/urinary-incontinence/10-ways-to-stop-leaks/). NHS.
- [Randomised controlled trial of pelvic floor muscle exercises and manometric biofeedback for erectile dysfunction (Dorey et al., British Journal of General Practice, 2004)](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1324914/). PubMed Central.